काठमाडौं । नेपालको ऊर्जा (जलविद्युत्) क्षेत्रमा हालसम्म १४ खर्ब ११ अर्ब रुपैयाँ बराबरको लगानी भइसकेको छ। यसमध्ये निजी क्षेत्रको योगदान मात्रै १३ खर्ब १० अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी रहेको अध्ययनले देखाएको छ।

इप्पानले गरेको अध्ययन प्रतिवेदनको तथ्यांक अनुसार निजी क्षेत्र ऊर्जा विकासको मुख्य चालकको रूपमा देखिएको छ। गत असार मसान्तसम्म निजी क्षेत्रले प्रवद्र्धन गरेका ९२३ वटा ऊर्जा आयोजना अघि बढाइरहेका छन्, जसको कुल स्थापित क्षमता ३४,७८६ मेगावाट पुगेको छ। यी आयोजनाहरूमा निजी क्षेत्रबाट हालसम्म १३ खर्ब १० अर्ब ६० करोड ७१ लाख रुपैयाँ बराबरको लगानी भइसकेको छ।

निजी क्षेत्रअन्तर्गत हालसम्म २०४ वटा आयोजना सम्पन्न भइसकेका छन्, जसको संयुक्त स्थापित क्षमता २,९४८ मेगावाट रहेको छ। त्यसैगरी, १४३ वटा आयोजना निर्माणाधीन अवस्थामा छन्, जसको क्षमता ४,३०३ मेगावाट पुगेको छ। यी सम्पन्न तथा निर्माणाधीन आयोजनाहरूमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूबाट मात्रै ८४० अर्ब ७९ करोड रुपैयाँ कर्जा प्रवाह भएको छ भने ३७३ अर्ब २० करोड रुपैयाँ इक्विटी लगानी भएको छ।

यसको विपरीत, सर्वेक्षण चरणमा रहेका, विद्युत् उत्पादन अनुमति प्राप्त गरिसकेका तथा अनुमतिका लागि आवेदन दिइएका गरी जम्मा ५७६ वटा आयोजना (कुल क्षमता २७,५३५ मेगावाट) मा भने बैंक कर्जा नलिइ पूर्ण रूपमा इक्विटी लगानीमार्फत वित्तीय व्यवस्थापन गरिएको अध्ययनले देखाएको छ। यी आयोजनाहरूमा निजी क्षेत्रले ६६ अर्ब ६२ करोड रुपैयाँ बराबरको इक्विटी लगानी गरिसकेको छ।

सरकारी क्षेत्रतर्फ हेर्दा नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले प्रवद्र्धन गरेका करिब १७ वटा आयोजनामा १०१ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी लगानी भएको छ। यसलाई समेत जोड्दा समग्र ऊर्जा क्षेत्रमा कुल लगानी १४ खर्ब ११ अर्ब रुपैयाँ नाघेको छ।

पूँजी बजारमार्फत पनि ऊर्जा क्षेत्रमा उल्लेखनीय लगानी जुटेको छ। हालसम्म करिब १ करोड ४७ लाख नेपालीले प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन (प्रारम्भिक सार्वजनिक सेयर निष्कासन) मार्फत ९३ वटा ऊर्जा कम्पनीमा ४१ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ लगानी गरेका छन्। साथै, ४३ वटा कम्पनीहरूले हकप्रद सेयर जारी गरी ५६ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ संकलन गरेका छन्।

समग्रमा, ऊर्जा क्षेत्रमा भएको यो विशाल लगानीले नेपालको ऊर्जा पूर्वाधार सुदृढ बनाउँदै आत्मनिर्भर ऊर्जा उत्पादन र दीर्घकालीन आर्थिक विकासका लक्ष्यतर्फ देशलाई अघि बढाइरहेको स्पष्ट देखिएको छ।