काठमाडौं । चीनका राष्ट्रपति सी जिनपिङ सात वर्षपछि पहिलोपटक उत्तर कोरियाको राजधानी प्योङयाङ पुगेका छन् । दुईदिने राजकीय भ्रमणका क्रममा उनले उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनसँग उच्चस्तरीय वार्ता गर्दै द्विपक्षीय सम्बन्ध, आर्थिक सहकार्य र क्षेत्रीय सुरक्षाका विषयमा छलफल गर्ने कार्यक्रम रहेको छ । विश्लेषकहरूका अनुसार यो भ्रमणले उत्तर कोरियामाथि चीनको प्रभाव पुनः बलियो बनाउने र बदलिँदो अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति सन्तुलनमा बेइजिङको भूमिका थप स्पष्ट पार्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

चिनियाँ सरकारी समाचार संस्था सिन्ह्वाका अनुसार सीसँग उनकी पत्नी पेङ लियुआन, विदेशमन्त्री वाङ यी तथा चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीका वरिष्ठ अधिकारीहरू पनि प्योङयाङ पुगेका छन् । गत वर्ष बेइजिङमा भएको भेटपछि सी र किमबीचको यो पहिलो औपचारिक शिखर वार्ता हो ।

भ्रमणको विस्तृत कार्यसूची सार्वजनिक नगरिए पनि जानकारहरूका अनुसार वार्ताको केन्द्रमा चीन–उत्तर कोरिया सम्बन्धको सुदृढीकरण, आर्थिक सहयोग विस्तार तथा क्षेत्रीय सुरक्षा अवस्था रहनेछ । दुवै देशले पछिल्ला वर्षमा अमेरिकासँग छुट्टाछुट्टै तनाव सामना गरिरहेका बेला पुरानो रणनीतिक साझेदारीलाई पुनः सक्रिय बनाउन खोजिरहेका छन् ।

यो भ्रमण अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग सी जिनपिङले गत महिना गरेको शिखर वार्तापछि भएको हो । आगामी महिनाहरूमा सी र ट्रम्पबीच पुनः भेटवार्ता हुने अपेक्षासमेत गरिएको छ । विश्लेषकहरूका अनुसार उत्तर कोरियामाथिको प्रभाव प्रदर्शन गर्न सक्नु चीनका लागि अमेरिकासँगको कूटनीतिक प्रतिस्पर्धामा महत्त्वपूर्ण पक्ष बन्न सक्छ ।

चीन लामो समयदेखि उत्तर कोरियाको प्रमुख आर्थिक साझेदार र कूटनीतिक समर्थक रहँदै आएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धका बाबजुद बेइजिङले प्योङयाङसँगको आर्थिक सम्बन्ध कायम राखेको छ । यस वर्ष दुवै देशबीचको पारस्परिक रक्षा सन्धिले ६५ वर्ष पूरा गरेको छ ।

यद्यपि पछिल्ला वर्षहरूमा उत्तर कोरियाले रुससँगको सम्बन्ध तीव्र रूपमा विस्तार गरेपछि चीन–उत्तर कोरिया सम्बन्धको अवस्थाबारे प्रश्न उठ्न थालेका थिए । युक्रेन युद्धका क्रममा उत्तर कोरियाले रुसलाई सैन्य सहयोग दिएको र बदलामा आर्थिक तथा सैन्य सहायता प्राप्त गरेको विवरण सार्वजनिक हुँदै आएका छन् । यस्तो अवस्थामा सीको भ्रमणलाई चीनले आफ्नो परम्परागत प्रभाव पुनः सुदृढ गर्न खोजेको सङ्केतका रूपमा हेरिएको छ ।

उत्तर कोरियाको सरकारी पत्रिका रोडोङ सिनमुनमा प्रकाशित लेखमा सीले चीन र उत्तर कोरियाले रणनीतिक सहकार्यलाई अझ मजबुत बनाउँदै ‘आधिपत्यवाद’ र ‘जबरजस्ती राजनीति’ विरुद्ध मिलेर उभिनुपर्ने उल्लेख गरेका छन् । उनले बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्थाको निर्माणका लागि दुवै देशबीच सहकार्य आवश्यक रहेको पनि बताए ।

विश्लेषकहरूका अनुसार चीनले उत्तर कोरियालाई समूह पर्यटक भ्रमण पुनः सुरु गर्ने, खाद्यान्न तथा मल आपूर्ति बढाउने र संयुक्त आर्थिक परियोजनाहरू विस्तार गर्ने प्रस्ताव गर्न सक्छ । उत्तर कोरिया रुसमा मात्र निर्भर रहन नसक्ने भएकाले चीनसँगको सम्बन्धलाई पनि समान रूपमा प्राथमिकता दिनुपर्ने आवश्यकता महसुस गरिरहेको बताइन्छ ।

भ्रमणको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष उत्तर कोरियाको आणविक कार्यक्रम हो । विज्ञहरूका अनुसार सीले किममाथि प्रत्यक्ष रूपमा आणविक निःशस्त्रीकरणको दबाब दिनुभन्दा कोरियाली प्रायद्वीपमा शान्ति र स्थिरताको सन्देशमा जोड दिन सक्नेछन् । किम भने उत्तर कोरियालाई आणविक शक्ति सम्पन्न राष्ट्रका रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता दिलाउने प्रयासमा केन्द्रित देखिएका छन् ।

गत महिना ट्रम्प र सीबीच भएको भेटपछि अमेरिकी पक्षले उत्तर कोरियाको आणविक निःशस्त्रीकरणलाई साझा लक्ष्यका रूपमा पुनः पुष्टि गरिएको जनाएको थियो । तर चीनले केवल कोरियाली प्रायद्वीपको आणविक विषयमा छलफल भएको मात्र उल्लेख गरेको थियो । आइतबार किमकी बहिनी तथा वरिष्ठ अधिकारी किम यो जोङले अमेरिकी व्याख्यालाई ‘भ्रामक’ भन्दै अस्वीकार गरेका थिए ।

यसैबीच किम जोङ उनले हालै नयाँ आणविक सामग्री उत्पादन केन्द्रको अवलोकन गर्दै देशको आणविक क्षमता तीव्र गतिमा विस्तार गर्ने प्रतिबद्धता दोहोर्‍याएका छन्। उनले नयाँ युद्धपोतको समुद्री परीक्षणसमेत अवलोकन गर्दै परमाणु हतियारयुक्त नौसैनिक शक्ति निर्माणलाई तीव्र बनाउन निर्देशन दिएका छन्।

अमेरिका र दक्षिण कोरियाबाट आएका वार्ताका प्रस्तावहरू अस्वीकार गर्दै आएको उत्तर कोरियाले आफ्नो आणविक कार्यक्रम विस्तारलाई प्राथमिकतामा राखेको छ । त्यसैले सी जिनपिङको यो भ्रमणलाई केवल दुई देशबीचको नियमित कूटनीतिक भेटघाट नभई उत्तरपूर्वी एसियाको बदलिँदो शक्ति समीकरणलाई प्रभावित पार्ने महत्त्वपूर्ण घटनाका रूपमा हेरिएको छ ।