काठमाडौं । कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) प्रविधिको विकासको गति केही सुस्त बनाउनुपर्ने उद्योगका प्रमुखहरूको चेतावनीपछि सोमबार अमेरिकी सेयर बजारका प्रमुख सूचकहरू घटेर बन्द भएका छन् ।

कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रमा बढ्दो सुरक्षा जोखिमबारे सार्वजनिक रूपमा आएको यस्तो धारणा तीव्र व्यावसायीकरण र ठूलो लगानीको अपेक्षा गरिरहेका लगानीकर्ताका लागि अनपेक्षित बनेको छ ।

सोमबारको कारोबारमा डाउ जोन्स औद्योगिक औसत १५२.०९ अंक अर्थात् ०.२९ प्रतिशतले घटेर ५२ हजार ४२१.२० अंकमा बन्द भयो । त्यस्तै, एस एन्ड पी ५०० सूचक ३७ अंक अर्थात् ०.४८ प्रतिशतले घटेर ७,६१९.९८ अंकमा झरेको छ ।

प्रविधि कम्पनीहरूमा बढी केन्द्रित नास्डाक सूचक १४६.६२ अंक अर्थात् ०.५६ प्रतिशतले घटेर २६ हजार १८६.४१ अंकमा पुगेको छ ।

प्रविधि क्षेत्रमाथि बिक्रीको दबाब

एस एन्ड पी ५०० अन्तर्गतका ११ प्रमुख क्षेत्रमध्ये आठ क्षेत्र सोमबार घाटामा बन्द भएका छन् । प्रविधि क्षेत्र १.६७ प्रतिशतले घटेको छ भने औद्योगिक क्षेत्र १.४४ प्रतिशतले ओरालो लागेको छ ।

यसको विपरीत सञ्चार सेवा क्षेत्र २.७९ प्रतिशतले बढेर सबैभन्दा राम्रो प्रदर्शन गर्ने क्षेत्र बनेको छ । स्वास्थ्य क्षेत्र पनि १.३५ प्रतिशतले उक्लिएको छ ।

प्रविधि कम्पनीका सेयरमा आएको बिक्रीको मुख्य कारण कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रविधिको विकास र व्यावसायीकरणको गतिबारे उत्पन्न नयाँ चिन्ता रहेको बताइएको छ ।

कृत्रिम बुद्धिमत्ताको विकासमा सावधानी अपनाउनुपर्ने धारणा

एन्थ्रोपिकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत डारियो अमोडेईले सप्ताहन्तमा प्रकाशित लामो लेखमार्फत कृत्रिम बुद्धिमत्ता नमुनाको विकासको गति नियन्त्रण गर्नुपर्ने धारणा अघि सारेका थिए ।

उनले कृत्रिम बुद्धिमत्ताको तीव्र विकाससँगै उत्पन्न भइरहेका सुरक्षा जोखिमलाई सम्बोधन गर्न विकासकर्ताहरूले थप सावधानी अपनाउनुपर्ने बताए ।

प्रतिस्पर्धी कृत्रिम बुद्धिमत्ता कम्पनी ओपनएआईका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत साम अल्टम्यानले पनि उक्त धारणालाई सार्वजनिक रूपमा समर्थन गरे ।

यी धारणा वाल स्ट्रिटका ती अपेक्षासँग केही हदसम्म विपरीत देखिएका छन्, जसमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रविधिको तीव्र व्यावसायीकरण, नयाँ उत्पादनको छिटो विस्तार र यस क्षेत्रमा ठूलो पुँजीगत लगानी जारी रहने अनुमान गरिएको छ ।

नयाँ कम्पनीको सेयर निष्कासनमा पनि असर

कृत्रिम बुद्धिमत्ताको सुरक्षा र विकासको गतिबारेको बहसले नयाँ कम्पनीको सेयर निष्कासनको योजनामा समेत प्रभाव पारेको छ ।

ओपनएआईले आफ्नो प्रस्तावित प्रारम्भिक सार्वजनिक सेयर निष्कासन सन् २०२७ सम्म पछि सारेको अल्टम्यानले पुष्टि गरेका छन् ।

अर्कोतर्फ, एन्थ्रोपिक भने शरद ऋतुमा नास्डाकमा सूचीकृत हुने तयारीमा रहेको बताइएको छ । यसले कृत्रिम बुद्धिमत्ता कम्पनीहरूमा लगानीकर्ताको चासो अझै कायम रहेको देखाए पनि उद्योगको भविष्यको विकास गति र त्यससँग जोडिएका जोखिमबारे अनिश्चितता बढेको छ ।

ऋणपत्र र ऊर्जा बजारको दबाब

अमेरिकी सेयर बजारमा गिरावट ल्याउने अर्को कारण सरकारी ऋणपत्र तथा ऊर्जा बजारमा देखिएको तीव्र उतारचढाव पनि हो । अमेरिकाको ३० वर्षे सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफल ५.३८ प्रतिशतमा पुगेको छ । ऋणपत्रको प्रतिफल बढ्नुले लगानीकर्ताबीच मुद्रास्फीतिसम्बन्धी चिन्ता अझै उच्च रहेको संकेत गरेको छ ।

अमेरिकी केन्द्रीय बैंकको आगामी नीतिगत बैठकअघि मुद्रास्फीतिको अवस्था र ब्याजदरसम्बन्धी निर्णयलाई लिएर लगानीकर्ताहरू सतर्क बनेका छन् ।

मध्यपूर्वको तनावले तेलको मूल्य बढायो

विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य पनि सोमबार बढेको छ । मध्यपूर्वमा भूराजनीतिक तनाव थप चर्किएपछि साउदी अरबले रणनीतिक तेल पाइपलाइन बन्द गरेको समाचारसँगै तेलको मूल्य उकालो लागेको हो ।

लन्डनस्थित अन्तर्राष्ट्रिय वायदा बजारमा नोभेम्बरमा आपूर्ति हुने ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य १.०७ डलर अर्थात् १.०२ प्रतिशतले बढेर १०५.६८ डलर प्रतिब्यारेल पुगेको छ ।

तेलको मूल्यमा भएको वृद्धिले विश्वव्यापी मुद्रास्फीतिमाथि थप दबाब पर्न सक्ने चिन्ता बढाएको छ । ऊर्जा लागत बढ्दा यातायातदेखि उत्पादनसम्मका विभिन्न क्षेत्रमा खर्च बढ्न सक्छ, जसले उपभोक्ता मूल्यलाई समेत प्रभावित पार्न सक्छ ।

ब्याजदर बढ्ने अपेक्षा बलियो

बढ्दो ऊर्जा लागत, सरकारी ऋणपत्र बजारमा देखिएको अस्थिरता र गत शुक्रबार सार्वजनिक भएको अपेक्षाभन्दा उच्च अमेरिकी उपभोक्ता मूल्य सूचकांकका कारण अमेरिकी केन्द्रीय बैंकले निकट अवधिमा मौद्रिक नीति थप कडा बनाउन सक्ने अनुमान बलियो बनेको छ ।

वित्तीय बजारमा आधारित अनुमानअनुसार बुधबार हुने अमेरिकी केन्द्रीय बैंकको बैठकमा आधारभूत ब्याजदर बढाउने सम्भावना ८८ प्रतिशत रहेको लगानीकर्ताहरूले आकलन गरेका छन् ।

ब्याजदर बढ्दा कम्पनीहरूको ऋण लागत महँगो हुन सक्छ र भविष्यमा हुने आम्दानीको वर्तमान मूल्य घट्न सक्ने भएकाले विशेषगरी उच्च मूल्यांकन भएका प्रविधि तथा कृत्रिम बुद्धिमत्ता कम्पनीका सेयरमा थप दबाब पर्न सक्छ ।

यसरी कृत्रिम बुद्धिमत्ताको विकासबारे सुरक्षा चिन्ता, सरकारी ऋणपत्रको बढ्दो प्रतिफल, महँगो कच्चा तेल र ब्याजदर वृद्धिको सम्भावना एकैपटक देखिएपछि अमेरिकी सेयर बजारमा सोमबार समग्र रूपमा बिक्रीको दबाब बढेको हो ।