काठमाडौं । सर्बियामा झण्डै दुई वर्षदेखि जारी भ्रष्टाचारविरोधी आन्दोलनको नेतृत्व गरिरहेको विद्यार्थी समूह संसदीय निर्वाचनमा विजयी भएको छ।

विद्यार्थी नेतृत्वको ‘स्टुडेन्ट्स लिस्ट’ले आइतबार भएको आकस्मिक निर्वाचनमा जित हासिल गरेसँगै दक्षिणपन्थी लोकप्रियतावादी नेता अलेक्जेन्डर भुचिचको दलको १४ वर्ष लामो सत्ता समाप्त भएको छ।

सन् २०२४ मा नोभी सादस्थित रेल्वे स्टेसनको छानो खसेर १६ जनाको मृत्यु भएपछि सर्बियामा सरकारविरोधी आन्दोलन चर्किएको थियो। उक्त दुर्घटनालाई व्यापक रूपमा भ्रष्टाचारसँग जोडेर हेरिएको थियो। त्यसपछि सुरु भएको विद्यार्थी आन्दोलनले सरकारमाथि दबाब बढाउँदै समयअगावै निर्वाचन गराउन सफल भएको थियो।

सन् २००० मा शक्तिशाली शासक स्लोबोदान मिलोसेभिचको पतनपछि सर्बियामा भएका ठूला प्रदर्शनमध्ये यो आन्दोलन पनि एक बनेको थियो।

विद्यार्थी समूहका उम्मेदवार रादोमिर साइचिचले निर्वाचनपछि आन्दोलनको मुख्यालयमा आयोजित सम्बोधनमा प्रारम्भिक नतिजाले आफूहरू लगभग सबै मतदान केन्द्रमा स्पष्ट रूपमा अगाडि रहेको बताएका थिए। उनले विद्यार्थीहरूको जितसँगै सर्बियामा न्याय, स्वतन्त्रता र सम्मानमा आधारित देश निर्माणको आशा पनि विजयी भएको बताए।

तीन दशकयताकै उच्च मतदान

आइतबारको निर्वाचनमा सर्बियाली मतदाताको उल्लेखनीय सहभागिता देखिएको थियो। निर्वाचन अधिकारीका अनुसार साँझ ६ बजेसम्म देशका ६४ लाख दर्ता मतदातामध्ये करिब ६५ प्रतिशतले मतदान गरिसकेका थिए। मतदान सकिनुभन्दा दुई घण्टाअघिको यो तथ्याङ्क सन् १९९३ को संसदीय निर्वाचनमा भएको ६१ प्रतिशतभन्दा केही बढी मतदानलाई समेत उछिनेको थियो।

मतदान सम्पन्न भएको दुई घण्टाभन्दा कम समयमै भुचिचले हार स्वीकार गरेका थिए। त्यसपछि राजधानी बेलग्रेडलगायत विभिन्न स्थानमा विद्यार्थी आन्दोलनका समर्थकहरूले उत्सव मनाएका थिए।

हजारौँ मानिस राजधानीका सडकमा उत्रिएका थिए। उनीहरूले नाराबाजी गर्नुका साथै सवारीसाधनको हर्न बजाएर र आतसबाजी गरेर खुसी व्यक्त गरेका थिए।

विद्यार्थी समूहको मुख्यालयमा एएफपीसँग कुरा गर्दै आन्दोलनकी समर्थक मिला मार्टिचले आफूले अविश्वसनीय महसुस गरिरहेको बताइन्। उनले आफू अन्ततः स्वतन्त्र देशमा बाँचिरहेको अनुभूति भएको प्रतिक्रिया दिइन्।

२५० सदस्यीय संसद्मा स्पष्ट बहुमतको सम्भावना

भुचिचले आफ्ना समर्थकहरूलाई सम्बोधन गर्ने क्रममा प्रारम्भिक मतपरिणामअनुसार विद्यार्थी आन्दोलनले २५० सदस्यीय संसद्मा १३५ देखि १४० सिटसम्म जित्न सक्ने बताएका थिए। यस्तो परिणाम आएमा विद्यार्थी समूहले संसद्मा स्पष्ट बहुमत प्राप्त गर्नेछ।

५६ वर्षीय भुचिचले आफ्नो कार्यकालभरि रुससँग निकट सम्बन्ध कायम राख्दै आएका थिए। निर्वाचनमा पराजय बेहोरेपछि उनले विदेशी शक्तिहरूलाई नतिजाको जिम्मेवार ठहर्‍याएका थिए।

उनले युरोपका विभिन्न देश र अमेरिकाको ‘डिप स्टेट’को प्रत्यक्ष समर्थनमा क्रान्ति भएको दाबी गरेका थिए। उनले उक्त शक्तिहरू अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको समेत विरोधमा रहेको आरोप लगाएका थिए। भुचिचले प्रधानमन्त्री बन्न निर्वाचन लड्नका लागि राष्ट्रपतिको पदबाट राजीनामा दिएका थिए। उनको पराजयसँगै सत्तारूढ दलको लामो राजनीतिक प्रभावमा ठूलो धक्का लागेको छ।

भ्रष्टाचारविरोधी आन्दोलनबाट निर्वाचनसम्म

विद्यार्थीहरूले झण्डै दुई वर्षदेखि सर्बियाका विभिन्न क्षेत्रमा र्‍याली, प्रदर्शन र पदयात्रा गर्दै मतदातासँग प्रत्यक्ष संवाद गरेका थिए। सत्तारूढ सर्बियन प्रोग्रेसिभ पार्टीको प्रभावशाली सञ्चार संयन्त्रलाई चुनौती दिन उनीहरूले घरदैलो र जनसम्पर्कलाई प्राथमिकता दिएका थिए।

निर्वाचनअघि बिहीबार बेलग्रेडमा आयोजित अन्तिम विशाल प्रदर्शनमा करिब एक लाख ५० हजार मानिस सहभागी भएको स्वतन्त्र प्रदर्शन अनुगमनकर्ताले अनुमान गरेका थिए।

नोभी साद रेल्वे स्टेसनको छानो खसेर भएको दुर्घटनाको पारदर्शी छानबिनको मागबाट सुरु भएको आन्दोलन पछि सरकारविरोधी अभियानमा परिणत भएको थियो। आन्दोलनकारीले घटनाको निष्पक्ष अनुसन्धान, भ्रष्टाचार नियन्त्रण र जवाफदेहिताको माग गर्दै आएका थिए। अन्ततः उनीहरूले समयअगावै निर्वाचनको माग अघि सारेका थिए।

झण्डै दुई वर्षसम्म आन्दोलनलाई रोक्ने प्रयास गरे पनि बढ्दो दबाबका बीच भुचिचले गत महिना निर्वाचन घोषणा गरेका थिए। उनले देशको आन्तरिक राजनीतिक परिस्थितिमा ठूलो उथलपुथल आएको भन्दै निर्वाचन गराउने निर्णय गरेका थिए।

युरोपेली संघ र हंगेरीबाट बधाई

विद्यार्थी समूहको जितपछि युरोपेली आयोगकी अध्यक्ष उर्सुला फोन डेर लेयेन र हंगेरीका प्रधानमन्त्री पिटर माग्यारले बधाई दिएका छन्।

फोन डेर लेयेनले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत सर्बियामा कानुनी शासन, सञ्चारमाध्यमको स्वतन्त्रता, भ्रष्टाचारविरुद्धको अभियान र बलियो लोकतान्त्रिक संस्थाको विकासका लागि सुधारमा सहयोग गर्न युरोपेली संघ तयार रहेको बताएकी छन्।

साथै, सर्बियाको युरोपेली संघमा आबद्ध हुने भविष्यलाई अघि बढाउन सहकार्य गर्ने उनको भनाइ थियो।

हंगेरीका प्रधानमन्त्री माग्यारले पनि विद्यार्थी समूहका नेताहरूसँग कुराकानी गरेको र आफ्नो देशको समर्थन रहने आश्वासन दिएको बताएका छन्। उनले अप्रिलमा हंगेरीमा भएको आफ्नो पक्षको विजयले सर्बियाली विद्यार्थीहरूलाई कठिन राजनीतिक संघर्षका क्रममा ठूलो प्रेरणा दिएको सुन्दा खुसी लागेको उल्लेख गरेका छन्।

भुचिचको पराजय यस्तो समयमा आएको छ, जतिबेला उनका निकट सहयोगी तथा माग्यारका दक्षिणपन्थी पूर्ववर्ती भिक्टर अर्बानले पनि केही महिनाअघि निर्वाचनमा हार बेहोरेका थिए।

विद्यार्थी समूहकी उम्मेदवार मिरजाना निकोलिचले जित घोषणा भएपछि प्रतिक्रिया दिँदै दुई वर्षदेखिको सपना पूरा भएको बताएकी छन्।

राजनीतिक अनुभव कम, भ्रष्टाचारविरुद्धको प्रतिबद्धता बलियो

विद्यार्थी आन्दोलनले अघि सारेका २५० उम्मेदवारमध्ये अधिकांश प्राज्ञिक क्षेत्र र कला क्षेत्रलगायत विभिन्न पेसामा संलग्न विज्ञहरू रहेको एएफपीले जनाएको छ। उनीहरूमध्ये धेरैसँग प्रत्यक्ष राजनीतिक अनुभव भने कम छ।

विद्यार्थी समूहको मुख्य चुनावी एजेन्डा भ्रष्टाचार नियन्त्रण रहेको छ। आन्दोलनले पारदर्शिता, जवाफदेहिता र लोकतान्त्रिक संस्थाको सुदृढीकरणलाई पनि प्राथमिकतामा राखेको छ।

निर्वाचन प्रक्रियाको अनुगमन गर्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय पर्यवेक्षकहरू परिचालित भएका थिए। विद्यार्थी समूहले पनि ठूलो सङ्ख्यामा स्वयंसेवक परिचालन गरेर मतदान तथा मतगणना प्रक्रियाको निगरानी गरेको थियो।

सर्बियाको निर्वाचन परिणामले लामो समयदेखि सत्तामा रहेको राजनीतिक शक्तिलाई चुनौती दिँदै भ्रष्टाचारविरोधी आन्दोलनले चुनावी राजनीतिमा समेत निर्णायक प्रभाव पार्न सक्ने सन्देश दिएको छ। विद्यार्थी आन्दोलनले प्राप्त गरेको यो सफलतापछि अब नयाँ नेतृत्वले भ्रष्टाचार नियन्त्रण, सुशासन र लोकतान्त्रिक सुधारका प्रतिबद्धता व्यवहारमा कति कार्यान्वयन गर्छ भन्ने विषय महत्त्वपूर्ण हुनेछ।