काठमाडौं । नेपालमा बैंकिङ र वित्तीय सेवा पाउने मानिसहरूको सङ्ख्या र उनीहरूले गर्ने कारोबारको अवस्थामा निकै सुधार आएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो प्रतिवेदन अनुसार धेरै नेपालीहरू अहिले औपचारिक रूपमा बैंक र वित्तीय संस्थाहरूसँग जोडिएका छन्।

बैंकले देशमा वित्तीय सेवाको अवस्था कस्तो छ भनेर एउटा विशेष अङ्क सूचकाङ्क मार्फत नाप्ने गर्छ। अघिल्लो वर्ष नेपालको यस्तो अङ्क १०० मा ४७ जति (०.४७) रहेकोमा यसपाली बढेर ५३ (०.५३) पुगेको छ। यसको सिधा अर्थ हो, विगतका वर्षहरूमा भन्दा अहिले नेपालीहरूले बैंकको सेवा सजिलै पाउन थालेका छन्। त्यसलाई आफ्नो दैनिक जीवनमा प्रयोग पनि गर्न थालेका छन्।

सुधार आउनुमा मुख्य तीन वटा कारणहरू देखिएका छन्। पहिलो कारण, गाउँ गाउँमा बैंकका शाखाहरू पुग्नु र मोबाइल बैंकिङ जस्ता प्रविधिको विस्तार हुनु हो। अहिले धेरै मानिसहरूले आफ्नो हातमा रहेको मोबाइलबाटै बैंकको काम गर्न सक्छन्। जसले गर्दा बैंकसम्म धाउनुपर्ने दुःख कम भएको छ।

दोस्रो कारण, मानिसहरूले बैंकमा खाता मात्र खोलेका छैनन्। बरु मोबाइलबाट पैसा पठाउने, बिजुली–पानीको बिल तिर्ने र बिमा गर्ने जस्ता काममा पनि बैंकको प्रयोग बढाएका छन्। यसले गर्दा खल्तीमा नगद बोकेर हिँड्नुपर्ने झन्झट बिस्तारै कम हुँदै गएको छ।

तेस्रो र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा, बैंकको सेवा पहिलेको तुलनामा अझ सुरक्षित र भरपर्दो भएको छ। मानिसहरूमा आफ्नो पैसाको सही व्यवस्थापन कसरी गर्ने र बैंकबाट कसरी फाइदा लिने भन्ने चेतना बढेको छ।

राष्ट्र बैंकले पनि ग्राहकको पैसा सुरक्षित राख्न र उनीहरूलाई ठगिनबाट जोगाउन नयाँ नियमहरू कडाइका साथ लागू गरेको छ। कारोबारमा पारदर्शिता बढेकाले र बैंकहरूले ग्राहकलाई दिने सेवामा सुधार गरेकाले पनि धेरै मानिसहरू बैंकप्रति आकर्षित भएका हुन्।

राष्ट्र बैंकको यो रिपोर्टले के देखाउँछ भने प्रविधिको प्रयोग र बैंकहरूले ल्याएका नयाँ सुविधाहरूले सर्वसाधारणको जीवन सहज बनाउन ठुलो भूमिका खेलेका छन्।

यद्यपि, यो सुधारलाई अझै गाउँका कुना कुनासम्म पुर्‍याउन इन्टरनेटको पहुँच बढाउनु र मोबाइलबाट कसरी सुरक्षित कारोबार गर्ने भनेर थप जानकारी दिनु जरुरी छ। सबै नागरिकलाई बैंकसँग जोड्न सकेमा मात्र देशको आर्थिक अवस्था अझ बलियो हुने र सबैले विकासको फल पाउने राष्ट्र बैंकको विश्वास छ।