अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनपछि ४४ वर्षपछिकै वाल स्ट्रिटको सेयर बजारमा एक दिनमै भारी गिरावट आएको छ । कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) प्रविधिको विकासमा अवरोध आउन सक्ने आशंकाले प्रविधि तथा सेमिकन्डक्टर कम्पनीहरूको सेयरमा बिक्री चाप बढ्दा अमेरिकी बजारबाट करिब ३ ट्रिलियन अमेरिकी डलर बराबरको बजार पुँजीकरण गुमेको छ।

बिहीबार दिउँसोसम्म नास्डाक परिसूचक ५.२ प्रतिशतले घटेको थियो । एस एन्ड पी ५०० परिसूचक ३.८ प्रतिशत र डाउ जोन्स २.९ प्रतिशत अर्थात् १ हजार ५०० अंकभन्दा बढीले घटेको थियो। एस एन्ड पी ५०० परिसूचक एक समय ७ हजार ३९४.४९ अंकसम्म झरेको थियो, जुन निर्वाचनकै दिन बजार बन्द हुँदा कायम स्तरभन्दा पनि तल हो ।

एआई प्रविधिमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेका कम्पनीहरूको सेयरमा सबैभन्दा ठूलो गिरावट देखिएको छ। फिलाडेल्फिया सेमिकन्डक्टर इन्डेक्स करिब ९.७५ प्रतिशतले घटेको थियो। कारोबारका क्रममा उक्त परिसूचक ११ प्रतिशतसम्म झरेको थियो। एएमडी र माइक्रोनको सेयर करिब १५ प्रतिशतले घट्दा एनभिडियाको सेयर मूल्य पनि करिब ९ प्रतिशतले झरेको छ।

अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनपछि बुधबार डाउ जोन्स परिसूचक १ हजार ५६९ अंक अर्थात् ३ प्रतिशतले बढेको थियो। सन् १९८२ यताकै मध्यावधि निर्वाचनपछिको सबैभन्दा उत्कृष्ट प्रदर्शनका रूपमा उक्त तेजीलाई हेरिएको थियो।

एस एन्ड पी ५०० परिसूचक पनि १.६ प्रतिशतले बढेर ७ हजार ६८८.६२ अंकमा पुगेको थियो। कच्चा तेलको मूल्य ८ प्रतिशतभन्दा बढीले घटेपछि लगानीकर्तामा सकारात्मक मनोविज्ञान बनेको थियो।

अमेरिकी संसदमा डेमोक्रेटिक पार्टीको प्रभाव बढ्दा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका नीतिहरूमा नियन्त्रण हुन सक्ने र राजनीतिक स्थिरता कायम हुने अपेक्षाले बजारमा तेजी आएको थियो। तर, त्यसको अर्को दिन नै बजारमा तीव्र गिरावट देखियो।

एआई पूर्वाधार निर्माणमा अवरोधको आशंका

अमेरिकी निर्वाचनमा डेटा सेन्टर निर्माणलाई नियन्त्रण गर्ने विषय महत्वपूर्ण राजनीतिक मुद्दा बनेको थियो। एआई प्रविधिको विकासका लागि ठूलो मात्रामा डेटा सेन्टर आवश्यक पर्छ। यस्ता केन्द्रमा विद्युत् र पानीको अत्यधिक खपत हुने भएकाले स्थानीय स्तरमा विरोध बढ्दै गएको छ।

डेटा सेन्टर निर्माणमा रोक लगाउने वा अनुमति प्रक्रिया कडा बनाउने नीतिले एआई विकासको गति सुस्त हुन सक्ने आशंकाले लगानीकर्तालाई प्रभावित गरेको हो।

अमेरिकी निर्वाचनमा डेटा सेन्टर निर्माणको गति नियन्त्रण गर्ने विषयमा ४१ वटा प्रस्ताव मतदातासमक्ष पुगेका थिए। तीमध्ये अधिकांश पारित भएका थिए। विशेषगरी ओहायो राज्यमा डेटा सेन्टर विकाससम्बन्धी विरोधले राजनीतिक प्रभाव पारेको थियो।

डेटा सेन्टर निर्माणमा ढिलाइ हुँदा एआईका लागि आवश्यक चिपको माग घट्न सक्ने अनुमानले एनभिडिया, एएमडी र माइक्रोनजस्ता कम्पनीको सेयरमा दबाब परेको छ।

डेटा सेन्टर निर्माणसँग सम्बन्धित भिस्ट्राको सेयर बुधबार १४ प्रतिशत र भर्टिभको सेयर १३ प्रतिशतले घटेको थियो। एआई क्लाउड सेवा प्रदायक कोरवीभ पनि प्रभावित भएको थियो।

टेक्सासमा डेटा सेन्टर निर्माण मुख्य चिन्ता

अमेरिकामा डेटा सेन्टर निर्माणको विषयलाई लिएर टेक्सास राज्य सबैभन्दा बढी चर्चामा आएको छ। डेमोक्रेटिक पार्टीकी जीना हिनोजोसाले नयाँ डेटा सेन्टर निर्माणमा तत्काल रोक लगाउने अभियान चलाएकी थिइन्। उनले रिपब्लिकन गभर्नर ग्रेग एबटलाई पराजित गरेपछि डेटा सेन्टर निर्माणमा थप नियन्त्रण हुने आशंका बढेको छ।

वेल्स फार्गोका अनुसार अमेरिकामा योजनाबद्ध डेटा सेन्टरको कुल विद्युत् क्षमतामध्ये २७ प्रतिशत टेक्सासमा रहेको छ।

ओहायोकी एमी एक्टन र जर्जियाकी केइशा लान्स बटम्सले पनि डेटा सेन्टर विकासमा प्रतिबन्ध वा नियन्त्रणको पक्षमा अभियान चलाएका थिए।

यद्यपि, डेटा सेन्टर निर्माणको विरोध डेमोक्रेटिक पार्टीमा मात्रै सीमित छैन। रिपब्लिकन गभर्नर ग्रेग एबटले पनि सेप्टेम्बरमा विद्युत् ग्रिडको अध्ययन पूरा नहुँदासम्म नयाँ डेटा सेन्टरका लागि अनुमति प्रक्रिया रोकेका थिए।

अमेरिकी बजारमा एआई तथा प्रविधि कम्पनीको सेयर घटेपछि एसियाली बजारमा पनि त्यसको प्रभाव देखिएको छ।

दक्षिण कोरियाको कोस्पी परिसूचक ५.२८ प्रतिशतले घटेको छ। कारोबारका क्रममा गिरावट तीव्र भएपछि केही समय कारोबार रोक्नुपरेको थियो। ताइवानको प्रमुख सेयर परिसूचक ३.२ प्रतिशत र जापानको निक्केई परिसूचक १.७९ प्रतिशतले घटेका छन्।

अमेरिकी बजारमा प्रविधि कम्पनीहरूको सेयर घट्नु र कच्चा तेलको मूल्य पुनः बढ्न थालेपछि विश्व बजारमा लगानीकर्ताको मनोविज्ञान कमजोर भएको छ।

तर, बजारका सबै क्षेत्र प्रभावित भने भएका छैनन्। एस एन्ड पी ५०० का ११ क्षेत्रमध्ये चार क्षेत्रमा वृद्धि देखिएको थियो। उपभोग्य अत्यावश्यक वस्तु क्षेत्र १.५ प्रतिशतले बढेको थियो। बर्कशायर ह्याथवेले पनि आफ्नो सेयर मूल्यमा नयाँ उच्चतम स्तर कायम गरेको थियो।

भारतको सेयर बजारमा एआई प्रविधिमा आधारित ठूला कम्पनीहरूको उपस्थिति तुलनात्मक रूपमा सीमित रहेको अवस्थामा अमेरिकी बजारमा एआईसँग कमजोर भएमा भारतका लागि अवसर सिर्जना हुन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।

विश्व बजारमा एआई कम्पनीहरूको मूल्यांकनमा आएको गिरावटले लगानीकर्तालाई अन्य बजारतर्फ आकर्षित गर्न सक्ने सम्भावना रहन्छ। तर, विश्व बजारमा जोखिमप्रतिको धारणा कमजोर हुँदा भारतीय बजारमा पनि विदेशी लगानीको बहिर्गमन हुन सक्ने जोखिम उत्तिकै छ।

पछिल्लो समय भारतीय सेयर बजारमा देखिएको तेजीको एउटा महत्वपूर्ण कारण कच्चा तेलको मूल्यमा आएको गिरावट हो। तेलको मूल्य घट्दा भारतजस्तो ठूलो आयातकर्ता मुलुकको अर्थतन्त्रमा सकारात्मक प्रभाव पर्न सक्छ।

एआई प्रविधिको विकासमा राजनीतिक तथा पूर्वाधारसम्बन्धी अवरोधले विश्व बजारमा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने विषय आगामी दिनमा महत्वपूर्ण रहनेछ।